18 دلیل + 17 راه کار درمانی مکیدن انگشت (Thumb Sucking) و جویدن ناخن در کودکان و نوجوانان و گاهی بزرگسالان
منظور از مکیدن انگشت چیست؟
مکیدن انگشت (Thumb Sucking) رفتاری است که در آن فرد (خصوصا کودک و نوزاد) انگشت شست یا انگشتان دیگر خود را داخل دهان میگذارد و آنها را میمکد. اگر این رفتار بیش از ۵ بار در طول روز تکرار شود و هر بار بیشتر از ۳۰ ثانیه به طول بیانجامد، رفتار به عنوان یک عادت معرفی خواهد شد.
مکیدن انگشت شست در کودکان میتواند نشانه یکی یا چند مورد از موارد زیر باشد:
1- احساس نیاز به آرامش و امنیت
2- عادت باقیمانده از دوران نوزادی
3- کاهش اضطراب یا استرس
4- خوابآلودگی یا نیاز به خواب
5- احساس تنهایی یا کمبود توجه
6- راهی برای سرگرم شدن در زمان بیحوصلگی
7- وجود تغییرات محیطی (مثل تولد خواهر یا برادر)
8- واکنش به فشارهای عاطفی یا خانوادگی
9- جلب توجه والدین یا اطرافیان
10- تقلید از دیگران یا یادگیری از طریق مشاهده
11- به تسکین درد لثه در نوزادان در حال دندان درآوردن کمک کند.
12- میتواند راهی برای مقابله با اضطراب یا استرس نیز باشد. زیرا مکیدن به ترشح هورمونهایی مانند اکسی توسین کمک میکند.
13- مکیدن انگشت، خصوصا انگشت شست، رفتاری رایج در بین نوزادان و کودکان نوپا است. در واقع، تخمین زده میشود که حدود ۵۰ درصد از کودکان در مقطعی از دوران کودکی خود انگشت خود را میمکند. رفتاری که اگر چه به طور کلی بیضرر تلقی میشود و به عنوان راهی برای آرامش خود و مقابله با اضطراب عمل میکند، اما اگر تا سنین بالاتر ادامه یابد، میتواند منجر به مشکلات دندانی و دهانی شود.
با وب سایت روانشناسی سلامت و مهر همراه باشید و از بررسی دلایل این رفتار گرفته تا، زمان مناسب برای ترک آن و روشهای کمک به کودکان برای ترک این عادت. در آخر هم به عوارض احتمالی مکیدن انگشت در سنین بالاتر و راه های مقابله با آنها نیز خواهیم پرداخت.
14- در دو ماهگی، مکیدن دست یا انگشت یکی از رفتارهای غریزی و طبیعی نوزاد است که به او کمک میکند احساس آرامش و امنیت بیشتری داشته باشد.
در این سن، نوزاد هنوز مهارت کامل برای مکیدن پستانک یا گرفتن سینه را بهطور پایدار ندارد، بنابراین ممکن است بهصورت ناخودآگاه دست خود را به دهان ببرد.
این رفتار معمولا نشانهای از گرسنگی، نیاز به تماس جسمی یا آرامش یافتن است و نباید با عادتهای رفتاری نگرانکننده در سنین بالاتر اشتباه گرفته شود. مکیدن دست در این دوره اغلب بخشی از فرآیند رشد و خودشناسی نوزاد محسوب میشود.
15- در سن سه ماهگی، مکیدن انگشت یک رفتار کاملا طبیعی و غریزی محسوب میشود. نوزاد در این مرحله از رشد، هنوز در حال کشف بدن خود است و مکیدن به او حس امنیت، آرامش و تسکین میدهد. بهویژه در زمانهایی که گرسنه یا خسته است.
این رفتار معمولا نشانهای از گرسنگی یا نیاز به تماس بیشتر با مادر است و جای نگرانی ندارد.
16- عادت مکیدن انگشت در نوزادان در چهار ماهگی نیز مکیدن انگشت همچنان رفتاری طبیعی محسوب میشود؛ اما در این سن نوزاد بیشتر از قبل به محیط اطراف توجه نشان میدهد و ممکن است مکیدن انگشت برای سرگرمی، آرامش یا حتی تسکین درد لثهها (بهویژه در آستانه دنداندرآوردن) انجام شود.محمد کفاش برترین روانشناس بالینی
پس خوردن دست نوزاد چهار ماهه میتواند یک روش خودتنظیمی برای مقابله با اضطراب خفیف یا خوابآلودگی نیز باشد.
17- مکیدن انگشت در نوجوانان معمولا ریشه در اضطراب، استرس یا کمبود احساس امنیت دارد و میتواند نشانهای از باقی ماندن عادتهای دوران کودکی باشد.
این رفتار ممکن است به عنوان راهی ناخودآگاه برای آرامسازی ذهن یا مقابله با فشارهای روانی استفاده شود. گاهی نیز عوامل خانوادگی، مانند نبود ارتباط عاطفی کافی یا تجربههای ناخوشایند، در تداوم این عادت نقش دارند.salamatomehr
علت مکیدن انگشت در بزرگسالان
18- برخلاف تمام موارد قبلی، مکیدن دست یا انگشت در بزرگسالان رفتاری غیرمعمول محسوب میشود و معمولا ریشه در عوامل روان شناختی یا عادتهای دوران کودکی دارد که در طول زمان ترک نشدند.این رفتار ممکن است نوعی مکانیسم دفاعی یا خودآرامسازی در برابر اضطراب، استرس یا تنشهای روزمره باشد.
برخی افراد در شرایط فشار روانی شدید، بهصورت ناخودآگاه به عادت های کودکانه مثل مکیدن انگشت یا جویدن ناخن بازمیگردند. در موارد دیگر هم این رفتار میتواند نشانهای از اختلالات روانی یا رشدنایافتگی هیجانی باشد و نیاز به بررسی بالینی توسط روانشناس یا روانپزشک داشته باشد.
چه زمانی مکیدن انگشت مشکل ساز میشود؟
مکیدن انگشت زمانی مشکل ساز میشود که بعد از ۳ سالگی ادامه یابد یا باعث ایجاد مشکلات دهانی و دندانی شود. یعنی زمانی که تکرار این رفتار باعث ناهماهنگی دندانها، بروز عفونت لثه، انواع اکلوژن یا مشکلات گفتاری شود.
اگر هر یک از این علائم را در فرزند خود مشاهده کردید، باید با محمد کفاش روانشناس بالینی یا دندانپزشک صحبت کنید. آنها میتوانند به شما در ارزیابی وضعیت و تعیین بهترین روش برای کمک به فرزندتان برای ترک این عادت کمک کنند.
مکیدن انگشت شست چه تاثیری بر دندان های کودکان می گذارد؟
رفتار مکیدن انگشت در بلندمدت آثار نامطلوبی روی سلامت دندانهای کودک ایجاد خواهد کرد. برای مثال، یکی از مهمترین تاثیرات منفی این حرکت، تغییر حالت فرم ظاهری دندانها و بهم ریختگی نظم کلی آنها میباشد.
این عارضه بسته به شدت و میزان مکیدن انگشت میتواند شکل فک را نیز تغییر دهد. همه این مشکلات را در مجموع مال اکلوژن مینامند. مال اکلوژن دندان همان عقب یا جلو بودن فکها است که یکی از اصلیترین علل ایجاد آن مکیدن انگشت است.
در صورتی که عادت مکیدن انگشت برای طولانی مدت ادامه پیدا کند، میتواند به عوارض گاها شدیدی منجر شود. عواضی از جمله:
به ریختگی نظم دندان ها
کودکان بافت دهانی بسیار نرمی دارند. به همین دلیل، مکیدن انگشت، پستانک یا هر چیز دیگری برای طولانی مدت باعث ایجاد فشار به این بافت و رشد ناهماهنگ دندانها خواهد شد و شما را ملزم به انجام درمان هایی مثل ارتودنسی دندان خواهد کرد.
در چنین شرایطی دندانها یا روی یکدیگر قرار میگیرند، یا از یکدیگر فاصله میگیرند (دیاستما). حتی ناهنجاری هایی مثل اندر بایت و اپن بایت خفیف هم میتوانند ناشی از همین انگشت مکیدن ها باشند!
عقب یا جلو آمدن فک ها
جلو یا عقب آمدن فکها (دیپ بایت دندان) که نوعی مال اکلوژن است هم یکی دیگر از عوارض شدیدی است که از مکیدن انگشت در کودکان ناشی میشود.
در این عارضه، فک در یکی از حالتهای عقبتر، جلوتر، پایینتر یا بالاتر از فک دیگر قرار خواهد گرفت و با اختلال در زندگی روزمره فرد، تاثیرات شدیدی بر حرف زدن، ظاهر چهره و نحوه غذا خوردن کودک به وجود خواهد آورد.سلامت و مهر روانشناسی
مشکلات گفتاری
در موارد شدید، مکیدن انگشت شست در کودکان میتواند بر رشد دهان و صورت تأثیر بگذارد و منجر به مشکلات گفتاری شدیدی شود. به عنوان مثال، مکیدن انگشت میتواند باعث جلو آمدن دندانهای پیشانی و یا عقب رفتن فک پایین شود، که این موضوعات میتوانند صحبت کردن را دشوار کنند.
کم شدن پهنای سقف دهان
در حالتی که کودک دائما شست خود را میمکد، آرام آرام حالات فک پاین و بالا تغییر میکند. در نهایت نیز این موضوع منجر به کم شدن و تنگ شدن پهنای سقف دهان میشود. از همین رو، فک کودک کوچک باقی میماند. این موضوع که با عنوان کراودینگ نیز شناخته میشود با تاثیر مستقیم بر شکل ظاهری کودک بر اعتماد به نفس او تاثیر خواهد داشت.
اختلال در غذا خوردن
مکیدن انگشت میتواند به چندین روش به اختلال در صرف غذای کودک منجر شود. برای مثال، مکیدن انگشت میتواند احساس مشابهی با غذا خوردن را در مغز کودک ایجاد کند. این اختلال باعث ایجاد احساس سیری خواهد شد. حتی زمانی که کودک سیر نیست! در نهایت این رفتار باعث اجتناب از صرف غذا میشود.
علاوه بر این، مکیدن انگشت میتواند راهی برای آرامش خود و مقابله با احساسات دشوار باشد. اگر کودکی از مکیدن انگشت برای مقابله با استرس استفاده کند، ممکن است در آینده به غذا به عنوان مکانیسم مقابلهای روی آورد که میتواند منجر به پرخوری عصبی یا اختلال خوردن شود.
غیرطبیعی شدن محل قرارگیری زبان در دهان
دهان خود را ببندید و به محل قرارگیری زبان در دهان خود فکر کنید. میبینید که زبانتان، چسبیده به سقف دهانتان در حال استراحت است! درست است؟!
غیر طبیعی بودن محل قرارگیری زبان در دهان، یعنی زبان کودک یا فرد بالغ در محلی غیر از سقف دهان قرار بگیرد. این حالت در بلند مدت، مشکلاتی نظیر آسیب دیدگی عضله زبان، تضعیف این عضله، مشکلات گفتاری و ورود فشار به دندانها را به همراه خواهد داشت.
حتما که نباید منتظر بمانید تا مکیدن انگشت توسط کودکتان به عارضهای شدید منجر شود و سپس به دنبال راهکاری برای درمان عارضه بروید؟! چه بهتر که از همان زمان شروع این عادت با مداخله در ترک آن رفتار توسط کودکتان، از بروز هر عارضهای پیشگیری کنید.
درمان مکیدن انگشت در کودکان
راهکارهای زیر روشهایی برای قانع کردن او برای به فراموشی سپردن این رفتار است.
۱ - آگاهسازی کودک از رفتار نادرست اگر کودک بهاندازهای بزرگ شده که متوجه رفتار خود باشد، او را از عوارض آن آگاه کنید.
۲ - استفاده از تشویق در زمانهایی که کودک از مکیدن انگشت خودداری میکند، او را با چیزهای مورد علاقهاش تشویق کنید.
۳ - ثبت پیشرفت با استفاده از دفترچه یا تقویم رومیزی، روند ترک عادت را ثبت کرده و به کودک نشان دهید.
۴ - استفاده از محافظ انگشت با پوشاندن انگشتی که کودک میمکد، از تکرار این عادت جلوگیری کنید.
۵ - پرت کردن حواس در زمانهای خاص زمانهایی را که کودک بیشتر انگشت خود را میمکد شناسایی کنید و در آن لحظات حواسش را پرت کنید.
6 - ابراز افتخار و تحسین به کودک بگویید که چقدر به تلاش او برای ترک این عادت افتخار میکنید.
7 - کمک برای یافتن جایگزین سالم به کودک کمک کنید روشهای دیگری مثل نوازش پتو یا گوش دادن به موسیقی را جایگزین مکیدن انگشت کند.
8- روان درمانی و درمان استرس ( با تلفن محمد کفاش روانشناس بالینی تماس بگیرید در هر شهری هستید 09052065335)
9- آموزش خانواده و خانواده درمانی
10- پر کردن اوقات فراغت با ورزش و کلاس های مختلف
11- استفاده از انیمیشن های آموزشی موجود در اینترنت
12 - استفاده از مزههای ناخوشایند به عنوان آخرین راه حل موادی مانند سرکه یا لیمو را روی انگشت بزنید تا کودک به دلیل طعم بد، آن را نخورد.
13- در صورتی که روش های شما تاثیری نداشت، با دندانپزشک مشورت کنید و روش های پیشنهادی دندان پزشک استفاده کنید.
14- سرزنش یا تنبیه کودک فقط مشکل را بدتر میکند. پس از تنبیه بدنی یا تهدید برای ترک این عادت استفاده نکنید.
15- اگر کودک شما در مهدکودک یا مدرسه است، با مربی یا معلم او صحبت کنید. آنها میتوانند به شما در نظارت بر عادت کودک و کمک به او برای ترک آن (در زمانی که در مدرسه است) کمک کنند.
16- فرزندتان را در جمع بابت این رفتار شرمنده نکنید.
17- به کودکتان بابت این موضوع استرس ندهید
علل مکیدن انگشت در بزرگسالان
مکیدن انگشت تنها مربوط به کودکان نیست. این عارضه در بسیاری از بزرگسالان نیز دیده میشود و اغلب به دلایل روانشناختی در بزرگسالان به وجود میآید. از جمله دلایل مکیدن انگشت در بزرگسالان میتوانیم به استرس و اضطراب، ترس غیر قابل کنترل و آسیب روانی دوران خردسالی، کودکی و حتی نوزادی اشاره کنیم.
گاهی اوقات اختلالات شخصیتی و بیماریهای روانی عمیقتر نیز میتواند منجر به بروز این رفتار در بزرگسالان شود. از این رو مراجعه به روانشناس نیز برای بزرگسالانی که این عادت را دارند، ضروری است.
راهکارهایی برای ترک انگشت افراد بزرگسال
طبیعتا وجود اختلال مکیدن انگشت در بزرگسالان، عارضهای نیست که بتوانیم از طریق راهکارهایی مانند تشویق، تنبیه و یا مالیدن خوراکیهای بد مزه و نامطلوبی مانند سرکه به انگشت از بروز آن پیشگیری کنیم. به همین دلیل، معمولا اصلیترین راهکار برای بزرگسالان، شناسایی عوامل این رفتار و انجام مشاوره است.
محمد کفاش روانشناس بالینی و مدرس آموزش خانواده کشوری تلفن 09052065335
این مطلب را به اشتراک بگذارید :
دیدگاه خود را بیان کنید